Mae murlun newydd trawiadol wedi'i ddatgelu ar gartref Porthordy Rhif 1 Moose International, Tredegar, yn dathlu canmlwyddiant Moose ym Mhrydain a lle unigryw Tredegar yn hanes y frawdoliaeth ryngwladol.
Wedi'i greu gan yr artist lleol enwog Jooms Art, mae'r murlun bywiog yn dwyn ynghyd gyfoeth o symbolaeth sy'n adlewyrchu treftadaeth, gwerthoedd ac ysbryd cymunedol Moose International. Yn cynnwys yr elc eiconig, elfennau o'r byd naturiol, cynrychioliadau o waith elusennol, treflun Tredegar, logo'r canmlwyddiant a delwedd weladwy iawn o James J. Davies, mae'r gwaith celf yn gwasanaethu fel teyrnged weledol i stori nodedig a ddechreuodd yn Nhredegar 100 mlynedd yn ôl.
Mae symbol canolog y murlun, yr elc, yn cynrychioli cryfder, amddiffyniad a gwasanaeth. Wedi'i ddewis gan Moose International fel ei arwyddlun, mae'r elc yn cael ei gydnabod nid fel ysglyfaethwr ond fel gwarcheidwad - gan ymgorffori ymrwymiad hirhoedlog y sefydliad i gefnogi aelodau, cymunedau lleol ac achosion elusennol.
Er bod y gwaith celf yn dathlu sawl agwedd ar hanes Moose, mae hefyd yn tynnu sylw at etifeddiaeth ryfeddol James J. Davies, y gweithiwr haearn, y gwladweinydd a'r dyngarwr a aned yn Nhredegar y trawsnewidiodd ei weledigaeth y sefydliad.
Wedi'i eni yn Nhredegar, ymfudodd Davies gyda'i deulu i Pennsylvania yn blentyn 8 oed. Gan ddechrau gweithio yn y melinau dur yn ddim ond 11 oed, cododd trwy benderfyniad a gwaith caled cyn dechrau gyrfa gyhoeddus nodedig. Ef yw'r unig berson i fod wedi gwasanaethu fel Ysgrifennydd Llafur yr Unol Daleithiau o dan dri Arlywydd gwahanol (Harding, Coolidge a Hoover), gan ddod yn Seneddwr yr Unol Daleithiau dros Pennsylvania yn ddiweddarach.
Fodd bynnag, mae'r murlun yn canolbwyntio ar ei gyfraniad i Moose International sydd yr un mor bwysig. Pan arweiniodd Davies ad-drefnu'r frawdoliaeth ym 1906, dim ond 247 o aelodau oedd ynddi ar draws dau borthordy. O dan ei arweinyddiaeth, ehangodd yn ddramatig i fwy na 500,000 o aelodau mewn dros 1,000 o borthordai, gan ddod yn un o sefydliadau brawdol ac elusennol mwyaf dylanwadol Gogledd America.
Parhaodd cysylltiad Davies â'i dref enedigol yn gryf drwy gydol ei oes. I gydnabod ei wreiddiau, sefydlodd y Porthordy Moose cyntaf ym Mhrydain yn Nhredegar ar 28 Gorffennaf 1926, gan roi’r clod i'r dref o ddod yn Borthordy Rhif a man geni Moose yn y Deyrnas Unedig.
Ganrif yn ddiweddarach, mae'r cyflawniad hwnnw'n parhau i fod yn ffynhonnell balchder dinesig aruthrol. Nid yn unig y mae'r murlun newydd yn coffáu canmlwyddiant y sefydliad ond mae hefyd yn atgyfnerthu statws Tredegar fel sylfaen Moose ym Mhrydain, gan sicrhau y gall trigolion ac ymwelwyr fel ei gilydd werthfawrogi lle unigryw'r dref yn hanes y frawdoliaeth.
Gwelwyd y murlun yn swyddogol yn ystod dathliadau'r canmlwyddiant gan Scott Hart, Prif Swyddog Gweithredol Moose International, a deithiodd i Dredegar i nodi'r achlysur. Wrth siarad yn y cinio dathlu, canmolodd Hart ymroddiad yr aelodau a chydnabod y cyfraniad amhrisiadwy y mae gwirfoddolwyr Moose yn parhau i'w wneud o fewn eu cymunedau.
Fel tirnod parhaol yng nghanol y dref, mae'r murlun yn sefyll fel atgof pwerus o etifeddiaeth hanesyddol Tredegar, gweledigaeth James J. Davies, a gwerthoedd parhaol gwasanaeth, cyfeillgarwch a chymuned sydd wedi diffinio Porthordy Rhif 1 am y 100 mlynedd diwethaf.
Dywedodd y Cynghorydd John Morgan, Aelod Cabinet - Economi a Lleoedd, "Mae murluniau fel hyn yn chwarae rhan hanfodol wrth gadw a dathlu hanes cyfoethog Blaenau Gwent. Maent yn dod â'n straeon yn fyw, yn creu ymdeimlad o falchder yn ein cymunedau ac yn helpu pobl i gysylltu â'r unigolion a'r digwyddiadau nodedig sydd wedi llunio ein hardal. Mae'r gwaith celf hwn yn enghraifft wych o sut y gall celf gyhoeddus ddathlu lle unigryw Tredegar mewn hanes fel cartref Porthordy Rhif 1 tra hefyd yn gwella canol y dref a chreu pwynt o ddiddordeb i ymwelwyr. Gwyddom fod stori James J. Davies a Moose International yn atseinio'n gryf yn yr Unol Daleithiau, ac mae murluniau fel hyn yn helpu i arddangos ein treftadaeth i ymwelwyr rhyngwladol wrth gryfhau balchder dinesig ymhlith trigolion lleol."
Dywedodd Tommy Smith, Llywodraethwr Porthordry Rhif 1 Moose International, Tredegar, "Mae'r murlun hwn yn deyrnged addas i hanes rhyfeddol Porthordy Rhif 1 ac i'r dyn y bu ei weledigaeth yn helpu i lunio Moose International ar draws y byd. Fel aelodau o Borthordy Tredegar, rydym yn hynod falch o'n treftadaeth a'n lle yng nghanol Moose ym Mhrydain. Gobeithiwn y bydd y gwaith celf hwn yn ysbrydoli cenedlaethau'r dyfodol i ddysgu am ein hanes a gwerthoedd cyfeillgarwch, gofal a gwasanaeth cymunedol sy'n parhau i'n harwain heddiw."
Ychwanegodd Jean Gardner, Llywydd y DU Moose International, "Mae canmlwyddiant Moose ym Mhrydain yn garreg filltir arwyddocaol, ac mae'n gwbl briodol ei fod yn cael ei ddathlu yma yn Nhredegar, lle dechreuodd ein stori. Mae'r murlun hardd hwn yn dal nid yn unig ein hanes ond hefyd yr ysbryd gwasanaeth parhaol sy'n diffinio Moose heddiw. Mae'n sefyll fel atgof parhaol o'r cyfraniad a wnaed gan genedlaethau o aelodau ac o le arbennig Tredegar fel cartref Porthordy Rhif 1."
