Bydd Aneurin Bevan yn cael ei gofio bob amser fel sylfaenydd y Gwasanaeth Iechyd Gwladol ond mae hefyd yn cael ei ystyried yn un o areithwyr a dadleuwyr gorau'r senedd. Mae panel dehongli newydd bellach yn dathlu ei allu rhyfeddol i gysylltu â chynulleidfaoedd, llunio dadleuon cymhellol, herio gwrthwynebwyr ac ysbrydoli cefnogaeth i'w achosion. Mae'r cyflawniadau hyn yn cael eu gwneud hyd yn oed yn fwy rhyfeddol gan yr atal dweud difrifol y brwydrodd yn ei erbyn o'i blentyndod.
Mae'r panel wedi'i leoli wrth Gerrig Coffa Aneurin Bevan, yn uchel ar grib y bryn rhwng Tredegar a Glynebwy. Roedd lleoliad Waun Y Pound o arwyddocâd arbennig i Nye gan mai yma y byddai'n annerch tyrfaoedd mawr mewn ralïau etholiad, ac yma y cynhaliwyd ei wasanaeth coffa gan ei ffrind personol Dr. Donald Soper.
Dywedodd y Cynghorydd John Morgan, Aelod Cabinet - Economi a Lleoedd, ‘Nid arwr lleol yn unig yw Aneurin Bevan nac arwr Cymreig yn unig, ond arwr y genedl a’r byd i gyd. Daw ymwelwyr i’r safle hwn i fyfyrio ar ei etifeddiaeth a’r egwyddorion a hyrwyddodd — ymladd anghyfiawnder a gwella bywydau pobl sy’n gweithio.
‘Mae’r panel yn cynnwys rhai o’i ddyfyniadau mwyaf cofiadwy, ac mae llawer ohonynt yr un mor berthnasol heddiw ag yr oeddent pan gawsant eu llefaru gyntaf.
‘Bu farw Nye ar 6 Gorffennaf 1960, datgelwyd y Cerrig Coffa gan Michael Foot ar 6 Gorffennaf 1972, a nawr, ar 6 Gorffennaf 2026, datgelwyd y panel dehongli newydd hwn fel y gall ymwelwyr ddeall yn well arwyddocâd y lle hwn a’r unigolyn rhyfeddol y mae’n ei goffáu.’
Dywedodd yr AS Nick Smith:
‘Roedd Nye yn byw gydag atal dweud difrifol a threuliodd lawer o’i fywyd yn goresgyn yr heriau a gyflwynodd hynny. Trwy fy ngwaith blaenorol gyda Choleg Brenhinol y Therapyddion Lleferydd ac Iaith, rwy’n deall pa mor anodd y gall cyflwr o’r fath fod.’
‘Datblygodd Bevan strategaethau i reoli ei atal dweud, gan gynnwys ehangu ei eirfa fel pe bai’n cael trafferth gydag un gair, y gallai roi gair arall yn ei le’n rhwydd. Nid yn unig y goresgynnodd y rhwystr hwn, ond fe helpodd y technegau a ddatblygodd i’w lunio’n wleidydd aruthrol ac yn siaradwr cyhoeddus eithriadol.
‘Mae’r panel hwn yn deyrnged haeddiannol i gyflawniadau Nye ac yn anfon neges bwerus i’n cymuned y gall penderfyniad a dyfalbarhad helpu pobl i oresgyn hyd yn oed yr heriau mwyaf.’