Cafodd Syr David Brunt KBE FRS, a elwir yn Dad Meteoroleg, ei goffáu gyda phlac glas a murlun a ddadorchuddiwyd ddydd Gwener 22 Mai yn Llanhiledd, Abertyleri.
Symudodd y teulu Brunt i Lanhiledd ym 1896. Yn wreiddiol o Staylittle yn Sir Drefaldwyn, symudon nhw i fanteisio ar gyfleoedd cyflogaeth ym mhyllau glo y dyffryn. David oedd yr ieuengaf o naw o blant.
Roedd ei addysg gynnar yn Gymraeg, felly mae'n rhaid bod symud i Lanhiledd yn 10 oed a chael ei ddysgu yn Saesneg wedi bod yn her sylweddol. Fodd bynnag, goresgynnodd hyn, gan sicrhau y lle cyntaf yn ei arholiadau mynediad ac ennill ysgoloriaeth i'r Ysgol Ganolradd yn Abertyleri. Parhaodd â'i addysg yn lleol cyn mynd ymlaen i'r brifysgol. Yn fathemategydd rhagorol, addysgwyd David yng Ngholeg Prifysgol Cymru, Aberystwyth ac yn ddiweddarach yng Ngholeg y Drindod, Caergrawnt.
Ymrestrodd yn adran feteorolegol y Peirianwyr Brenhinol, lle chwyldroi rhagolygon tywydd trwy ei symud o ddulliau sy'n seiliedig ar arsylwi i un sy'n seiliedig ar egwyddorion mathemategol. Yn ddiweddarach daeth yn feteorolegydd i'r Llu Awyr. A thrwy'r gwaith hwn, fe'i hystyrir fel tad rhagolygon tywydd modern.
Cyfrannodd at ddealltwriaeth a defnydd ehangach o amledd Brunt-Väisälä sy'n cyfrifo bywiogrwydd ac roedd y gwaith hwn yn hanfodol ar gyfer deall sefydlogrwydd atmosfferig, eigioneg, astroffiseg, peirianneg a geoffiseg.
Etholwyd David yn Gymrawd y Gymdeithas Frenhinol (FRS) ym 1939 a dyfarnwyd Medal Frenhinol iddo ym 1944. Yn ddiweddarach gwasanaethodd fel Ysgrifennydd Corfforol y Gymdeithas Frenhinol rhwng 1948–57.
Gwasanaethodd hefyd fel llywydd y Gymdeithas Feteorolegol Frenhinol rhwng 1942 a 1944 a derbyniodd eu gwobr Buchan a'u Medal Aur Symons 1947 am waith nodedig ym maes gwyddoniaeth feteorolegol.
Roedd hefyd yn llywydd y Gymdeithas Ffisegol rhwng 1945 a 1947 ac enwyd Silff Iâ Brunt yn yr Antarctig er anrhydedd iddo, gan gydnabod ei rôl wrth gychwyn Alldaith y Gymdeithas Frenhinol yno ym 1955.
Gwnaed David yn Farchog Baglor ym 1949 a'i benodi'n Farchog Cadlywydd Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig (KBE) ym 1959.
Dadorchuddiwyd y plac yn 7 Stryd Fawr - cartref cyntaf y teulu Brunt yn Llanhiledd - gan ei or-nith, Rosalyn Carley.
Crëwyd y murlun gan Andy O'Rourke o Malarky Arts, ac mae wedi'i leoli mewn safle amlwg ar Heol Commercial yn Llanhiledd. Mae'n archwilio gwasanaeth milwrol David, gwaith gwyddonol, a'i gefnogaeth i archwilio'r Antarctig.
