Cyfarfu aelodau'r Cynulliad Dinasyddion am y tro olaf y penwythnos diwethaf i helpu i lunio'r egwyddorion y tu ôl i fargen newydd Blaenau Gwent.
Mae'r Fargen yn ffordd newydd o weithio rhwng y cyngor, cymunedau a sefydliadau partner, gyda'r nod o adeiladu bwrdeistref sirol decach a mwy gwydn, gwella iechyd a lles, a lleihau anghydraddoldebau.
Mae'r preswylwyr, a ddewiswyd ar hap, wedi rhoi o’u hamser i gymryd rhan mewn tair sesiwn lle maent wedi clywed sut y gallai Bargen Blaenau Gwent edrych a gweithio’n ymarferol, ac am bum prif genhadaeth y Cyngor:
- Blynyddoedd Cynnar: Adeiladu Dyfodol Disgleiriach
- Dysgu Gydol Oes, Uchelgais a Gwydnwch
- Lles trwy Arweinyddiaeth Gymunedol
- Economi Ffyniannus, Lleoedd Llewyrchus
- Cymunedau Grymus, Pŵer a Llwyddiant Cyffredin
Yn ystod y sesiynau, clywodd aelodau'r Cynulliad sut mae'r Cyngor yn ceisio grymuso cymunedau i gymryd rôl fwy gweithredol wrth lunio a chefnogi eu cymunedau, wedi'u hysbrydoli gan y genhadaeth ac Egwyddorion Marmot i adeiladu cymunedau tecach ac iachach. Maent wedi clywed gan y Prif Weithredwr Stephen Vickers a’r Dirprwy Brif Weithredwr Luisa Munro Morris; Arweinydd y Cyngor Steve Thomas a’r Cadeirydd Craffu, y Cynghorydd Joanna Wilkins.
Clywsant hefyd gan sefydliadau partner lleol am sut mae eu gwaith yn cyfrannu at genhadaeth y Cyngor a'r Fargen, gan gynnwys Aneurin Leisure Trust a Chymdeithas Mudiadau Gwirfoddol Gwent.
Dywedodd yr Aelod o’r Cynulliad Adam Wate, o Dredegar:
"Roeddwn i eisiau rhoi fy llais a'm profiad bywyd i lywio’r meddwl am y Fargen orau sydd ar gael ar gyfer Blaenau Gwent. Rydw i eisiau'r gorau i le rydw i'n byw, felly gadewch i ni wneud gwahaniaeth gyda'n gilydd. Rwy'n gobeithio y bydd y Fargen yn creu cymunedau cryfach, yn gyrru gwelliannau yn yr ardal ac yn creu lle hapusach a mwy cyfeillgar i fyw."
Dywedodd Jenna Panfili-Tinker, o Abertyleri:
"Rydw i eisiau siapio cymdeithas y mae fy mhlant yn teimlo'n falch o fyw ynddi a bod yn rhan ohoni. Rwy'n gobeithio y bydd bargen newydd Blaenau Gwent yn cynnig golwg newydd ar y dyfodol, gan feddwl yn wahanol am ein cymunedau a newid y diwydiannau yr oedd gennym ers talwm yn rhywbeth newydd."
Dywedodd Arweinydd y Cyngor, y Cynghorydd Steve Thomas:
"Diolch i'r trigolion sydd wedi rhoi o’u hamser i gymryd rhan yn y Cynulliad Dinasyddion, ac am ein helpu i ddylunio'r egwyddorion a fydd yn llywio Bargen Blaenau Gwent. Credwn y gall cydweithio dyfnach â chymunedau helpu i gyflawni newid hirdymor gwirioneddol i Flaenau Gwent. Mae'r Fargen yn ymwneud â gwrando, dysgu a gweithio'n agosach gyda'n cymunedau, felly mae'n bwysig mai ein trigolion sy'n helpu i'w siapio, drwy'r cynulliad a thrwy ymgysylltu â'r cyhoedd yn barhaus. Byddwn ni’n dod yn ôl at ein gilydd gydag aelodau'r Cynulliad yn ddiweddarach i'w diweddaru ar y cynnydd."
Ar y diwrnod olaf gofynnwyd i aelodau'r Cynulliad ddatblygu set o egwyddorion i ddatblygu Cytundeb Blaenau Gwent gyda thrigolion a chymunedau, ac i drafod pa effaith hirdymor yr hoffent ei chael.
Bydd yr egwyddorion hyn yn cael eu cyflwyno i gynghorwyr ar gyfer adborth yng nghyfarfod y Pwyllgor Craffu Llywodraethu Corfforaethol ac Adnoddau ddydd Iau 19 Chwefror 2026. Dysgwch fwy a sut i wylio'r cyfarfod yma.
Y llynedd, daeth Blaenau Gwent a Thorfaen yn gyd-gynghorau Marmot cyntaf Cymru, gan weithio gyda'i gilydd i roi tegwch a lles wrth wraidd y broses leol o wneud penderfyniadau.
Mae cyfarfodydd y Cynulliad Dinasyddion hefyd wedi cael eu cynnal yn Nhorfaen i ddatblygu Bargen Torfaen.
Darganfyddwch fwy am Fargen Blaenau Gwent a chwrdd â rhai o aelodau'r Cynulliad Dinasyddion yma.
