Cafodd y rhannau i’r de o ffordd Blaenau’r Cymoedd eu dinistrio gan weithiau glo brig, ond medrir olrhain y dramffordd o ymyl dwyreiniol Stad Ddiwydiannol Tafarnau Bach yn Fferm Ty Gwyn. Oddi yma mae’n mynd tu cefn i Ty Newydd ac yn croesi Fferm Penrhyn (SO 1266 1311) fel gwrych cyn dod i SO 1271 1143. O’r pwynt hwn mae’r dramffordd wedi ei gorchuddio gan y ffordd tarmac sy’n rhedeg drwy Trefil. Yn Ffos y Wern (SO 1113 1500), daw’r dramffordd i’r amlwg o’r ffordd ac aiff o amgylch pen Dyffryn Crawnon. Mae’n croesi dros y bryn ym Mhen Rhiw Calch (SO 1012 1765) ac wedyn mynd i lawr i Glyn Collwn a heibio Fferm Dan y Wenallt (SO 1079 2168) cyn cwrdd â’r gamlas yng Nghei Talybont (SO 1158 2251) [Rattenbury 1980, 123-127].
Ar ochr orllewinol y Dramffordd ar gyrion Trefil mae twmpath siâp-D, wedi’i gyflunio o’r dwyrain i’r gorllewin ac yn 105m wrth 10m o ran maint, a 3m o uchder. Adeiladwyd y safle fel twmpath arolygu pan adeiladwyd Tramffordd Bryn Oer rhwng Medi 1814 ac Ebrill 1815.
Cyfeiriadau
Rattenbury, G. 1980. Tramroads of the Brecknock and Abergavenny Canal (Oakham: Railway and Canal Historical Society), tt. 98-127.